غربالگری در لغتنامه پزشکی با معنای شناسایی افراد بیمار جامعه، تعریف میشود. بر همین اساس غربالگری بارداری یک نوع انجام آزمایشات، تستها و اسکنها است که مشکلات جنین را پیش از تولد مشخص میکنند.
غربالگری دوران بارداری شامل انواع متفاوتی است که هرکدام به صورت مجزا در تعیین وجود یا عدم وجود بیماری در جنین کاربرد دارند.
البته غربالگری دوران بارداری اطلاعی از نوع بیماری نمیدهد و تشخیص نمیدهد که آیا جنین مبتلا به بیماری خاصی است یا خیر. این دسته از آزمایشات تنها از شدت خطر موجود خبر میدهند.
برای اطلاع دقیق از نوع بیماری میتوانید از آزمایشات تشخیصی استفاده کنید. اما به علت وجود خطر سقط جنین، انجام این آزمایشها پیشنهاد نمیشود. در همین راستا جهت آشنایی بیشتر با غربالگری بارداری قصد داریم در ادامه به شرح انواع آن بپردازیم.
انواع غربالگری های دوران بارداری
همانطور که ذکر شد، آزمایشات غربالگری تنها به دنبال نشانهها و علائمی هستند تا امکان ابتلا به بیماری در جنین مشخص شود. به طور کلی آزمایشات غربالگری عبارت هستند از:
– تعداد کروموزومها برای بیماریهای سندروم داون و سندروم پاتائو
– نقص لوله عصبی برای بیماریهای اسپینا بیفیدا (آنانسفالی)
بیماریهای مادرزادی از جمله نقص و بیماریهای قلب و کلیه
غربالگری بارداری توسط سونوگرافی و آزمایش خون صورت میگیرد. سونوگرافی جهت اندازهگیری ضخامت مایع پشت گردن نوزاد کاربرد دارد و آزمایش خون سطح دو هورمون را بررسی میکند؛ این دو هورمون در خون مادر در دوران بارداری تغییر میکنند.
نتایج دو آزمایش سونوگرافی و خون در کنار سن، وزن مادر و سن حاملگی نوزاد در جهت ارزیابی خطر استفاده میشود.
آزمایش NIPT
آزمایش پیش از تولد غیر تهاجمی همان آزمایش NIPT است که به عنوان یکی از انواع غربالگری های دوران بارداری شناخته میشود. این آزمایش در خصوص بیماری سندرم داون و سایر نواقص و مازاد کروموزومی حساسیت نشان میدهد.
آزمایش EFTS
غربالگری پیشرفته سه ماهه اول یا به عبارتی آزمایش EFTS، شامل آزمایش NT یا سونوگرافی شفافیت نخاعی و آزمایش MSS یا غربالگری سرم مادر است.
زمان مناسب غربالگری بارداری
انجام فعالیتهای خاص در بارداری معمولا به دو بازه سه ماهه اول و سه ماهه دوم تقسیم میشوند. از آنجایی که آزمایشات غربالگری باید پیش از تکمیل فرآیند رشد جنین انجام شوند، غربالگری نیز در دو بازه سه ماهه اول و سه ماهه دوم صورت میپذیرد.
به لحاظ تقسیم بندی زمانی، سه ماهه اول 9 هفته الی 14 هفته اول بارداری را تشکیل میدهد و سه ماهه دوم 14 هفته الی 18 هفته اول بارداری را شامل میشود.
معمولا در اکثر مواقع مادران و خانوادهها سه ماهه اول را برای آزمایش گزینش میکنند. این تصمیم عاقلانه است، چرا که در صورت بروز هرگونه مشکلی زمان کافی جهت اقدام به حل مشکل وجود خواهد داشت.
لازم به ذکر است که انجام هر دو آزمایش غیرضروری است و صرفا نتایج آزمایشات قبلی را به همراه خواهد داشت.
نکات مهم در خصوص غربالگری های دوران بارداری
نکات و راهنماییهای بسیاری برای انجام درست غربالگری وجود دارد که ما در ادامه به ذکر چند مورد میپردازیم:
مشورت با پزشک معالج
پیش از انجام هرگونه اقدامی برای غربالگری با پزشک معالج خود صحبت کنید و این تصمیم را با او در میان بگذارید. مطمئنا در صورت نیاز پزشکتان خود به شما پیشنهاد انجام آزمایش را خواهد داد، اما با این حال، مستلزم به تذکر است که مشورت با یک پزشک متخصص را فراموش نکنید.
سنجش مزایا و معایب غربالگری های دوران بارداری
قاعدتا غربالگری های دوران بارداری نیز مانند تمام رویههای درمانی حاضر، مزایا و معایبی را شامل میشوند که شما باید اطلاعات کافی در این رابطه کسب کنید.
با تهیه یک دوره مراقبت های بارداری میتوانید تمام این مزایا و معایب را به همراه چگونگی مراقبت از نوزاد بیاموزید.
اولویتبندی آزمایشات و غربالگری های دوران بارداری
طبق مطلبی که به آن اشاره شد، غربالگری های دوران بارداری مشمول انواع متفاوتی هستند که هرکدام برای تشخیص بیماری مجزایی کارایی دارد. از این رو شما باید در خصوص انجام این غربالگریها اولویت خود را بشناسید و در وهله اول آزمایشات مورد نیاز را انجام دهید.
تفکر درباره نتیجه آزمایشها
واقعیت امر این است که نتیجه نهایی آزمایشها ممکن است هر چیزی باشد! لذا شما باید خود را برای هر موضوعی آماده کنید و با در نظر گرفتن نتیجه نهایی به غربالگری های دوران بارداری روی بیاورید.
والدشو
مراقبت های دوران بارداری و مراقبت از نوزاد دقیقا به اندازه غربالگریهای دوران بارداری حائز اهمیت هستند. والدشو به عنوان یک منبع معتبر و ارائه دهنده انواع دورههای مراقب های دوران بارداری، میتواند شما را در مسیر غربالگری های دوران بارداری و همچنین مراقبت از نوزاد یاری برساند. به علاوه شما میتوانید از طریق دورههای آموزشی و تربیتی والدشو، اطلاعات بیشتر و جامعتری در ارتباط با غربالگریهای دوران بارداری کسب کنید.